Podatek Vat

Podatek VAT (???????? ?? ??????? ?????????– ???) jest jednym z najważniejszych podatków na Ukrainie. Szacuje się, że stanowi on tam średnio 30-40% dochodów budżetu państwa. Podobnie jak w Polsce, jest to podatek pośredni i obrotowy, ale o ile w Polsce przedsiębiorcy są przyzwyczajeni do skomplikowanego sposobu jego naliczania i fakturowania, o tyle wchodząc na rynek ukraiński mają problemy ze znalezieniem się w tamtejszych realiach. Dokładna lektura ukraińskich aktów prawnych stanowi jednak minimum, by swobodnie poruszać się po tamtejszym rynku, bowiem to nie ustawy czy wydane na ich podstawie rozporządzenia, a decyzje organów podatkowych przesądzają o sytuacji prawnej podatnika.

Jako przykład można podać obowiązek rejestracji przedstawicielstw podmiotów zagranicznych jako płatników VAT mimo braku regulacji ustawowych bądź brak możliwości przejścia przedsiębiorstwa, którego założycielem jest cudzoziemiec, na uproszczony tryb opodatkowania.

Dlatego tak ważna, o ile nie najważniejsza, jest wieloletnia praktyka i doświadczenie osób znających nie tylko prawo i zasady rachunkowości, ale i szeroko rozumianą mentalność i specyfikę Ukrainy.

Niniejszy artykuł ma na celu przedstawienie kilku podstawowych, wybranych różnic pomiędzy podatkiem VAT w Polsce i na Ukrainie.

Różnice w definicjach legalnych ukraińskiej ustawy o podatku od wartości dodanej.

Pierwszą rzeczą, na którą należy zwrócić uwagę jest kalka językowa stosowana przez polskich tłumaczy i prawników. Wiele instytucji prawa podatkowego Ukrainy nie ma swoich odpowiedników w prawie polskim (i odwrotnie) lub dane pojęcie rozumiane jest znacznie szerzej (lub zgoła odmiennie) niż podobny wyraz w języku polskim.

Nie znajdziemy w polskiej ustawie o podatku od wartości dodanej pojęcia „kredytu podatkowego” (?????????? ??????), który w Art. 1 pkt. 1.7 definiowany jest jako kwota, o którą płatnik podatku posiada prawo do zmniejszenia zobowiązania podatkowego za dany okres sprawozdawczy, (czyli mniej więcej odpowiednik polskiego prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego).
Kolejnym kłopotliwym pojęciem jest „płatnik podatku” (??????? ????????), który przez ukraińską ustawę o podatku od wartości dodanej określany jest (w art. 1 pkt. 1.3) jako osoba, która zobowiązana jest do potrącenia oraz przekazywania do budżetu podatku zapłaconego przez kupującego lub osoba importująca towary na terytorium celne Ukrainy. Jest to zatem polski „podatnik”.

Podobnie, wyrażenie „odszkodowanie” kojarzy się Polakom ze świadczeniem otrzymanym za wyrządzoną szkodę lub krzywdę. Dlatego też mylące może być używany przez ukraińskie ustawodawstwo zwrot „odszkodowanie budżetowe” (???????? ?????????????). Jest to kwota podlegająca zwrotowi dla płatnika podatku z budżetu w związku z nadwyżką w spłacie podatku, czyli nasz „zwrot podatku”. Podobnie wyraz „diler”(?????), przez polskich przedsiębiorców utożsamiany raczej z człowiekiem handlującym danym produktem, (zazwyczaj samochodami), tak na potrzeby ukraińskiej ustawy o VAT rozumiany jest jako płatnik podatku (czyli polski podatnik) nabywający na podstawie dowolnej umowy cywilno-prawnej wyroby rzemieślnicze, przedmioty kolekcjonerskie lub antyki w celu ich dalszej odsprzedaży, niezależnie od tego czy występuje we własnym imieniu czy też osoby trzeciej.

Dziwić może też fakt nadania pewnym operacjom finansowym (przykładowo umowie factoringu) definicji legalnej, podczas kiedy w Polsce funkcjonuje wciąż jako umowa nienazwana.

Pomimo polskiego przekładu, wiele słów i zwrotów pozostaje w języku ukraińskim, gdyż brak jest polskiego odpowiednika, albo zastosowanie polskiego odpowiednika mogłoby być mylące dla odbiorcy tekstu ustawy. Dobrym przykładem może być wyraz „Żek” (???), który oznacza dostawcę gazu, energii, wody, usług kanalizacyjnych bądź innych usług, których wartość wliczona jest w skład zapłaty za mieszkanie, na warunkach opisanych przepisami ustawy.

Wątpliwości budzić może nie tylko prawo materialne, ale i procedury. Przykładowo, ukraiński organ podatkowy może przeprowadzić „kameralną kontrolę” (?????????? ?????????), która oznaczać będzie tyle co kontrola niewyjazdowa, zdalna, polegająca na przesłaniu odpowiednich dokumentów przez podatnika (a nie „niewielką” kontrolę bądź kontrolę z udziałem kilku osób, jakby się mogło wydawać).

Podmiot opodatkowania

Podatnikiem, podobnie jak w Polsce, może być osoba fizyczna lub prawna (prawo ukraińskie nie zna ułomnych osób prawnych) prowadząca lub zamierzająca prowadzić działalność gospodarczą na Ukrainie. Ustawa o podatku od wartości dodanej enumeratywnie wymienia podmioty zobowiązane do rejestracji jako płatnik VAT. Są to głównie:

-podmioty, które za ostatnie 12 miesięcy osiągnęły obrót przekraczający 300 000 hrywien.
-podmioty dostarczające towary bądź usługi na terytorium celne Ukrainy, z wykorzystaniem Internetu (przy czym nierezydenci mogą prowadzić taką działalność wyłącznie poprzez stałe przedstawicielstwo zarejestrowane na terytorium Ukrainy)
-importerzy towarów i usług na terytorium celne Ukrainy, jeżeli towary te bądź usługi są przeznaczone do konsumpcji lub zużycia na terytorium celnym Ukrainy.
-podmioty świadczące usługi przewozowe przez terytorium celne Ukrainy
Podatnikami, podobnie jak w Polsce, nie są organy administracji publicznej.

Przedmiot opodatkowania i stawki

Przedmiotem opodatkowania jest dostawa towarów i usług na terytorium celnym Ukrainy (dokonywana zarówno przez rezydentów jak i nierezydentów) oraz ich import. W ustawie znajdziemy zarówno katalog transakcji nie polegających opodatkowaniu (art. 2 i art.3) oraz katalog transakcji, które zostały zwolnione z obowiązku opodatkowania (art. 5).

Przedmiotu opodatkowania m.in. nie stanowi:
-Świadczenie usług ubezpieczeniowych oraz reasekuracyjnych
-Operacje związane z ubezpieczeniem socjalnym i emerytalnym
-Płatności odsetek i prowizji wynikające z umów leasingowych
-Wypłata wynagrodzeń, innych wypłat gotówkowych bądź dywidend;
-Emisja, podział i sprzedaż papierów wartościowych;
-Wniesienie aktywów (wkładów) do funduszy statutowych podmiotów prawnych, w zamian za uzyskanie praw w spółce.
-Bezpłatne przekazanie majątku ruchomego bądź nieruchomości na własność państwa

Zwolnione z obowiązku opłaty podatku VAT zostały m.in. sprzedaż określonych towarów na potrzeby osób niepełnosprawnych (inwalidów) lub też sprzedaż zarejestrowanych leków.

Na Ukrainie obowiązuje jednolita, 20 % stawka podatku VAT od towarów i usług. Zerową objęte są przede wszystkim towary przeznaczone na eksport, sprzedawane w sklepach wolnocłowych i międzynarodowe usługi transportowe.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na 0 % stawkę podatkową dla eksportu– chodzi tu nie tylko o eksport towarów, ale i towarzyszących tym towarom usług. By eksport danej usługi opodatkowany był stawką zero musi ona być uznana za „usługę towarzyszącą”, tj. wartość (cena) tej usługi musi być wliczona do wartości danego towaru. Eksport pozostałych usług opodatkowany będzie na zasadach ogólnych.

Podstawą opodatkowania w przypadku dostawy towarów lub usług, podobnie jak u nas, jest najczęściej umowna (kontraktowa) cena danego towaru lub usługi, zaś w przypadku importu deklarowana wartość celna. Art. 4 Ustawy o podatku od wartości dodanej Ukrainy dopuszcza dla określonych rodzajów transakcji również inne metody obliczenia podstawy opodatkowania.

Okresy rozliczeniowe i spłata podatku

Podstawowym okresem rozliczeniowym jest miesiąc. Jeżeli jednak łączna wartość transakcji przez ostatnie 12 miesięcy kalendarzowych nie przekroczyła 300 000 hrywien, podatnik może wybrać pomiędzy miesięcznym lub kwartalnym okresem rozliczeniowym.
Podatnik zobligowany jest do złożenia deklaracji w okresie:
-20 dni kalendarzowych– jeżeli wybrał miesięczny okres rozliczeniowy, od zakończenia danego miesiąca
-40 dni kalendarzowych– jeżeli wybrał kwartalny okres rozliczeniowy, od zakończenia danego kwartału
Płatność podatku powinna być dokonana w ciągu 10 dni po upływie okresu rozliczeniowego.

Podsumowanie

Dla szczegółowej analizy podatku od wartości dodanej, należałoby– oprócz dokładnej interpretacji ustawy– sięgnąć do innych aktów prawnych, przykładowo do zarządzenia Państwowej Administracji Podatkowej nr 79 z dnia 1 marca 2000 r. „O zatwierdzeniu Regulaminu w sprawie rejestracji płatników podatku od wartości dodanej” oraz do indywidualnych decyzji administracyjnych, jak to prawo stosowane jest w praktyce. (Wiążące interpretacje podatkowe wydawane przez Państwową Administrację Podatkową dostępne są na stronie Instytutu)

Przedstawione w artykule kwestie są jedynie przykładem tego, co na pierwszy rzut oka może być niezrozumiałe dla przeciętnego „czytelnika” ustawy i mają za zadanie jedynie zasygnalizować odmienność prawa ukraińskiego, nie sposób bowiem zwięźle omówić wszystkich różnic i wszystkich wątpliwości interpretacyjnych, które i w polskim ustawodawstwie powodują liczne spory z fiskusem.


Witwicka Marta